NEM connectoren
Tegenwoordig zijn zo'n beetje alle gelijkstroommodellen voorzien van een connector voor het aansluiten van een locdecoder. De standaard connectoren maken het inbouwen en vervangen van een locdecoder een stuk makkelijker. H0 modellen hebben meestal een connector volgens de NEM 652 standaard. Voor N is er een kleine connector (NEM 651) en voor grotere schalen was een grotere variant bedacht (NEM 654) die echter nauwelijks wordt toegepast.
De laatste jaren is er behoefte aan meer aanluitingen. Decoders krijgen steeds meer functies en locomotieven meer toeters en bellen. Denk bijvoorbeeld aan geluid, schijnwerpers, cabineverlichting, drijfwerkverlichting, beweegbare pantografen en op afstand bestuurbare koppelingen. De acht pennen van de NEM 652 connector zijn dan echt te weinig. Dit heeft geresulteerd in twee grotere connectoren: de 21MTC en de PluX serie.
NEM 652
De NEM 652 connector is (was) de standaard voor schaal H0. Omdat er steeds meer vraag is naar meer mogelijkheden zal de 8-polige NEM 652 de komende jaren plaats moeten maken voor nieuwe 21-polige connectoren. De connector is gemeengoed in de modellen van de traditionele gelijkstroommerken; Märklin heeft nooit zijn modellen van zo'n standaard aansluiting willen voorzien. De NEM 652 connectoren zijn ook los te koop en zonder veel problemen in oudere modellen in te bouwen.
De NEM 652 connector is ontwikkeld voor gelijkstroommodellen, maar kan ook zondermeer worden gebruikt op een Märklin baan. Voorwaarde is wel dat de loc is voorzien van een gelijkstroommotor, zoals een hoogvermogenaandrijving of een Faulhaber. De aansluitingen van de connector zijn zo gekozen dat het per ongeluk verkeerd insteken van de steker geen schade aan loc of decoder oplevert.
| NEM 652 connector | ||
| 1 | oranje | Motoraansluiting 1 (rechts) |
| 2 | geel | Frontverlichting achter |
| 3 | groen | Extra functie (F1) |
| 4 | zwart | Massa van de rails (links) |
| 5 | grijs | Motoraansluiting 2 (links) |
| 6 | wit | Frontverlichting voor |
| 7 | blauw | Functiemassa |
| 8 | rood | Voeding van de rails (rechts) |
| Meer functieaansluitingen worden uitgevoerd als losse draadjes. | ||
Let bij het inbouwen van de connector goed op dat
er geen verbinding mag zijn tussen de aansluitingen van de motor
en het chassis of de rails. De lampjes mogen wel aan een kant met
het chassis worden verbonden, maar dan moet je de functiemassa niet
aansluiten. Het is beter om de lampjes volledig te isoleren en de
functiemassa wel te gebruiken. Pas ook op dat de achterkant van
de connector geen metalen delen raakt.
NEM 651
Voor schaal N is de kleinere NEM 651 connector bedacht. Vanwege de beperkte ruimte in de N-locomotieven is er geen rekening gehouden met extra functies en een aparte functiemassa. Waarschijnlijk zal ook de NEM 651 in de toekomst opgevolgd worden door een connector met meer mogelijkheden. De decoders worden verkocht met draadjes en met een direct aan de decoder gesoldeerde stekker.
Het ombouwen van oudere spoor N modellen zonder NEM 651 wil nog weleens lastig zijn. Het aansluiten van de decoder is vaak geen probleem, maar er is vaak niet genoeg ruimte om de decoder een plaatsje te geven. Bij modellen met een NEM 651 connector heeft de fabrikant doorgaans wel rekening gehouden met het feit dat je een decoder in de loc wilt stoppen.
| NEM 651 connector | ||
| 1 | oranje | Motoraansluiting 1 (rechts) |
| 2 | grijs | Motoraansluiting 2 (links) |
| 3 | rood | Voeding van de rails (rechts) |
| 4 | zwart | Massa van de rails (links) |
| 5 | wit | Frontverlichting voor |
| 6 | geel | Frontverlichting achter |
Let er ook bij het ombouwen van N modellen goed op dat je alle aansluitingen tussen motor en rails verwijdert. Je krijgt anders een kortlsuiting over de motoruitgangen die de decoder niet gaat overleven.
Modern Train Connector (MTC of 21MTC)
De roep om connectoren heeft geleid tot eindeloze discussies over een nieuwe standaard. De fabrikanten wilden daar echter niet op wachten. Uiteindelijk zijn er twee nieuwe standaarden ontstaan: de 21-polige MTC connector van Märklin, Trix en Esu en de PluX connectoren van Fleischmann en Uhlenbrock.
De 21-polige MTC connector is gebaseerd op een standaard 22-polige connector uit de elektronicawereld. Om verkeerd aansluiten te voorkomen is één pennetje blind uitgevoerd. De C-Sinus motor van Märklin kan via de connector worden aangestuurd; hiervoor zijn extra aansluitingen voor de motor en de sensoren opgenomen. Helaas gaat dit wel ten koste van het aantal beschikbare functie-uitgangen en dat is precies de reden waarom andere fabrikanten de 21MTC niet zo zien zitten. Märklin lijkt ook zelf steeds meer van de C-Sinus motor af te stappen. Nog wat vaag is de 'Train Bus'. Blijkbaar is het de bedoeling om in de toekomst verschillende decoders in dezelfde trein met elkaar te laten communiceren. De stekker zit in de loc, aan de decoder komt een passende connector.
Een groot verschil met de NEM 652 connector is dat de decoder geen draden meer heeft; de connector zit altijd direct op de decoder gemonteerd. Rond de stekker moet dan ook in de loc voldoende ruimte voor de decoder zijn. Naast de aansluitingen zijn daarom de afmetingen van de decoder vastgelegd. Er zijn drie standaard maten van MTC decoders voorzien. Maat 1 meet maximaal 20,5 x 15,5 mm, maat 2 hooguit 42,5 x 15,5 mm en maat 3 niet meer dan 30,0 x 22,0 mm. De decoder mag maximaal 6,5 mm dik zijn. De 21MTC connector wordt inmiddels door de NMRA vermeld als standaard.
De PluX familie
De PluX connector is op twee punten opvallend anders dan de MTC connector. Ten eerste zijn de pennen anders genummerd en zit de blinde pen op een andere plaats. Ten tweede zit de stekker aan de decoder en de connector in de loc. Precies andersom dus. De aansluitingen lijken slimmer gekozen. PluX is bedoeld voor modellen met een gewone gelijkstroommotor en houdt geen rekening met een C-Sinus motor. Zo zijn er meer functie-uitgangen beschikbaar.
In de PluX standaard is niet een connector gedefiniëerd, maar een hele familie. In totaal zijn er vier varianten: PluX8, PluX12, PluX16 en PluX22. Decoders met minder functies kunnen toe met een kleinere stekker en minder ruimte. In principe past elke decoder op elke stekker. Je zou dus een PluX8 in een PluX22 connector kunnen steken en andersom. In het eerste geval benut je niet alle mogelijkheden van de loc en in het tweede gebruik je niet alle functies van de decoder. Op de verpakking van de loc moet staan welke PluX connector erin zit.
Net als bij de 21MTC connector zijn de afmetingen van de decoders vastgelegd. Voor PluX8 is de kleinste maximale maat (N) 15,0 x 9,0 x 3,5 mm en de grootste maat (H0/TT) 20,0 x 11,0 x 4,2 mm. PluX12 heeft een grootste maat van 20,0 x 11,0 x 4,2 mm. Plux16 kent een maximale maat voor decoders zonder geluid van 20,0 x 11,0 x 4,2 mm en voor decoders met geluid van 28,0 x 16,0 x 6,0 mm. Bij PluX22 mag de decoder 35,0 x 16,0 x 6,0 mm zijn. Een stukje kleiner dus dan de grootste maat bij de MTC connector.
Plux8 en PluX12 zul je met name in TT en N modellen tegenkomen, PluX16 en PluX22 in H0 modellen en groter. Van de PluX16 bestaat nog een variant, de PluX16S (S=Sound). De connector is gelijk, maar er wordt rekening gehouden met meer ruimte voor een geluidsdecoder.
2003, bijgewerkt 2007, 2008, 2011