NEM connectoren

Tegenwoordig zijn zo'n beetje alle gelijkstroommodellen voorzien van een connector voor het aansluiten van een locdecoder. In H0 is deze connector uitgevoerd volgens de NEM 652 standaard. Voor N is er een kleine connector (NEM 651) en voor grotere schalen een grote variant (NEM 654). De standaard connectoren maken het inbouwen en vervangen van een locdecoder een stuk makkelijker.

NEM 652

De NEM 652 connector is de standaard voor schaal H0. Omdat er steeds meer vraag is naar meer mogelijkheden zal de 8-polige NEM 652 de komende jaren plaats moeten maken voor nieuwe 21-polige connectoren. De connector is gemeengoed in de modellen van de traditionele gelijkstroommerken; Märklin heeft nooit zijn modellen van zo'n standaard aansluiting willen voorzien. De NEM 652 connectoren zijn ook los te koop en zonder veel problemen in oudere modellen in te bouwen.

De NEM 652 connector is ontwikkeld voor gelijkstroommodellen, maar kan ook zondermeer worden gebruikt op een Märklin baan. Voorwaarde is wel dat de loc is voorzien van een gelijkstroommotor, zoals een hoogvermogenaandrijving of een Faulhaber. De aansluitingen van de connector zijn zo gekozen dat het per ongeluk verkeerd insteken van de steker geen schade aan loc of decoder oplevert.

NEM 652 connector
1	oranje	Motoraansluiting 1 (rechts)
2	geel	Frontverlichting achter
3	groen	Extra functie (F1)
4	zwart	Massa van de rails (links)
5	grijs	Motoraansluiting 2 (links)
6	wit	Frontverlichting voor
7	blauw	Functiemassa
8	rood	Voeding van de rails (rechts)
Meer functieaansluitingen worden uitgevoerd als losse draadjes.

Let bij het inbouwen van de connector goed op dat er geen verbinding mag zijn tussen de aansluitingen van de motor en het chassis of de rails. De lampjes mogen wel aan een kant met het chassis worden verbonden, maar dan moet je de functiemassa niet aansluiten. Het is beter om de lampjes volledig te isoleren en de functiemassa wel te gebruiken. Pas ook op dat de achterkant van de connector geen metalen delen raakt.

NEM 651

Voor schaal N is de kleinere NEM 651 connector bedacht. Vanwege de beperkte ruimte in de N-locomotieven is er geen rekening gehouden met extra functies en een aparte functiemassa. Waarschijnlijk zal ook de NEM 651 in de toekomst opgevolgd worden door een connector met meer mogelijkheden. De decoders worden verkocht met draadjes en met een direct aan de decoder gesoldeerde stekker.

Het ombouwen van oudere spoor N modellen zonder NEM 651 wil nog weleens lastig zijn. Het aansluiten van de decoder is vaak geen probleem, maar er is vaak niet genoeg ruimte om de decoder een plaatsje te geven. Bij modellen met een NEM 651 connector heeft de fabrikant doorgaans wel rekening gehouden met het feit dat je een decoder in de loc wilt stoppen.

NEM 651 connector
1	oranje	Motoraansluiting 1 (rechts)
2	grijs	Motoraansluiting 2 (links)
3	rood	Voeding van de rails (rechts)
4	zwart	Massa van de rails (links)
5	wit	Frontverlichting voor
6	geel	Frontverlichting achter

Let er ook bij het ombouwen van N modellen goed op dat je alle aansluitingen tussen motor en rails verwijderd. Je krijgt anders een kortlsuiting over de motoruitgangen die de decoder niet gaat overleven.

21-polige connectoren

De laatste jaren is de roep om meer aansluitingen flink toegenomen. Locdecoders krijgen steeds meer functies en locomotieven meer toeters en bellen. Denk bijvoorbeeld aan schijnwerpers, cabineverlichting, drijfwerkverlichting, beweegbare pantografen en op afstand bestuurbare koppelingen. De acht pennen van de NEM 652 connector zijn dan echt te weinig. Binnen de Europese MOROP en de Amerikaanse NMRA wordt dan ook al geruime tijd gediscussieerd over een nieuwe standaard. De fabrikanten wilden daar echter niet op wachten. Dat heeft geresulteerd in twee nieuwe connectoren: de 21-polige MTC connector van Märklin, Trix en Esu en de 22-polige PluX connector van Fleischmann en Uhlenbrock. Beide zijn nog niet officieel erkend als norm.

Modern Train Connector (MTC of 21MTC)

De 21-polige MTC connector (Modern Train Connector) is gebaseerd op een standaard 22-polige connector uit de elektronicawereld. Om verkeerd aansluiten te voorkomen is één pennetje blind uitgevoerd. De C-Sinus motor van Märklin kan via de connector worden aangestuurd; hiervoor zijn extra aansluitingen voor de motor en de sensoren opgenomen. Helaas gaat dit wel ten koste van het aantal beschikbare functie-uitgangen. Nog wat vaag is de 'Train Bus'. Blijkbaar is het de bedoeling om in de toekomst verschillende decoders in dezelfde trein met elkaar te laten communiceren. De stekker zit in de loc, aan de decoder komt een passende connector. De MTC connector wordt langzamerhand door steeds meer fabrikanten gebruikt.

Een groot verschil met de NEM 652 connector is dat de decoder geen draden meer heeft; de connector zit altijd direct op de decoder gemonteerd. Rond de stekker moet dan ook in de loc voldoende ruimte voor de decoder zijn. Naast de aansluitingen zijn daarom de afmetingen van de decoder vastgelegd. Er zijn drie standaard maten van MTC decoders voorzien. Maat 1 meet maximaal 20,5 x 15,5 mm, maat 2 hooguit 42,5 x 15,5 mm en maat 3 niet meer dan 30,0 x 22,0 mm. De decoder mag maximaal 6,5 mm dik zijn. De 21MTC connector wordt inmiddels door de NMRA vermeld als standaard.

PluX

De PluX connector is op twee punten opvallend anders dan de MTC connector. Ten eerste zijn de pennen anders genummerd en zit de blinde pen op een andere plaats. Ten tweede zit de stekker aan de decoder en de connector in de loc. Precies andersom dus. De aansluitingen lijken slimmer gekozen. Op een 22-polige (eigenlijk dus 21-polige) connector kan ook een 8-polige of een 16-polige stekker worden gestoken. We hebben het dus over drie varianten: PluX22, PluX16 en PluX8. Decoders met minder functies kunnen toe met een kleinere stekker en minder ruimte. Verder houdt PluX geen rekening met een C-Sinus motor, zodat er meer functie-uitgangen beschikbaar zijn.

Net als bij de 21MTC connector zijn de afmetingen van de decoders vastgelegd. Voor PluX8 is de kleinste maximale maat (N) 15,0 x 9,0 x 3,5 mm en de grootste maat (H0/TT) 20,0 x 11,0 x 4,2 mm. Plux16 kent een maximale maat voor decoders zonder geluid van 20,0 x 11,0 x 4,2 mm en voor decoders met geluid van 28,0 x 16,0 x 6,0 mm. Bij PluX22 mag de decoder 35,0 x 16,0 x 6,0 mm zijn. Een stukje kleiner dus dan de grootste maat bij de MTC connector.

2003, bijgewerkt 2007, 2008